To "nasza sprawa"

 

Dość często w Polsce używa się zwrotu "nasza sprawa", albo "nasza rzecz". Zwykle wtedy, kiedy ktoś próbuje być za bardzo wścibski... A przecież te dwa zwroty są niczym innym, jak dosłownym tłumaczeniem na język polski znanego na całym świecie, włoskiego określenia "Cosa Nostra"... I o tym będzie dzisiejszy wpis. O historii i teraźniejszości jednej z najbardziej znanych i niebezpiecznych organizacji przestępczych.

 

Mafia... To słowo pada często z ust turystów. Jedni wypowiadają je z ciekawością, bo mają w planach wycieczkę szlakiem miejsc znanych z ekranizacji Ojca Chrzestnego Francisa Forda Coppoli. Inni z obawą, jadą bowiem na wakacje na teren ryzykowny i niebezpieczny (w ich mniemianiu). A jaka jest prawda? Jakie jest wczoraj i dziś sycylijskiej mafii?... Jaka jest różnica pomiędzy historią prawdziwą, a historią opisaną przez Mario Puzzo, a następnie przenisioną na ekran przez F.F. Coppolę? Historie są dwie. Prawda tylko jedna. 

 

Zanim jednak przeczytacie te (tak różne) wersje, które znajdziecie poniżej, odpowiemy na pytanie, jakie wiele osób zadaje nam przed przyjazdem na Sycylię:

 

"Czy jest niebezpiecznie? Czy bać się mafii?"

 

Odpowiemy krótko: NIE. 

 

I troszkę dłużej:

To nie jest organizacja, która strzela na ulicach albo rozjeżdża ludzi samochodami na głównych deptakach turystycznych. Często nasz strach jest zbudowany na doświadczeniach z europejskich miast i ataktów terrorystycznych, gdzie wykładnikiem powodzenia akcji jest ilość niewinnych ofiar. Turysta nie ma się czego obawiać. Dziś czasy są zgoła inne niż kiedyś. Dziś cały mechanizm działa na poziomach, które dla turysty są niedostępne. 

 

Chociaż struktura wciąż istnieje to stereotypowy obraz znany z filmu "Ojciec Chrzestny" jest już mocno nieaktualny. Dziś jest to organizacja mniej zbrojna, a dużo bardziej biznesowa. Sami Sycylijczycy mają świadomość tych zmian. NIegdyś brutalna organizacja przekształciła się w strukturę "białokołnierzykową" działąjącą w sektorach gospodarki, co również sprawia, że trudniej o niej rozmawiać, bo stała się mniej widoczna. Działalność skupia się wymuszeniach, kontraktach publicznych i lokalnych interesach, a nie na nękaniu przyjezdnych. Do tego zauważalna obecność karabinierów i policji daje turystom poczucie bezpieczeństwa. Również mieszkańcy wyspy są nastawieni przyjaźnie, czy wręcz opiekuńczo wobec odwiedzających, a dodatkowo bardzo silna jest kultura gościnności. 

 

Jeśli jednak możecie to... starajcie się unikać rozmów na temat mafii. Nie jest to może całkowicie i wszędzie temat tabu, ale stosunek Sycylijczyków do niego jest dość złożony. Zależy od kontekstu rozmowy, pokolenia z którym rozmawiacie, doświadczeń tych ludzi. Dlatego należy podchodzić do tego bardzo ostrożnie. Zwłaszcza, że mieszkańców dość mocno drażni kojarzenie wyspy wyłącznie z mafią i uważają to za krzywdzący stereotyp, który na drugi plan spycha kulturę, sztukę, historię i piękno regionu. A niestety wiele osób przyjezdnych tak właśnie postrzega Sycylię - przez pryzmat kolebki mafii. 

 

Chociaż poparcie dla mafii drastycznie spadło wciąż istnieją środowiska, gdzie żywa jest legenda "ludzi honoru", zapewniających porządek i spokój w miejscach, gdzie państwo jest słabe. Środowiska, w których nadal istnieje tradycyjna zasada milczenia - omerta (więcej o niej znajdziecie poniżej). To podejście słabnie, zanika, ale nie zniknęło całkowicie. Są więc obszary lub sytuacje, gdzie rozmowa na ten temat wciąż jest tematem tabu i może być nie tyle niebezpieczna, co nieprzyjemna.